Shepherd’s Pie

Een van de gerechten waar ik vrienden altijd een plezier mee doe als ze komen eten is Shepherd’s Pie. Ron vond het vroeger ook altijd heerlijk. Vanavond komen Joke en Harry eten en ik ga het maar weer eens maken. Ik heb het recept nooit verklapt, maar zo bijzonder is het eigenlijk helemaal niet. Het basisrecept is wel op internet te vinden, maar ik doe altijd wat extra’s.

Het begint met lamsgehakt. Dat hoeft het niet te zijn, maar het is wel traditioneel en heel erg lekker. Je kan ook wel rundergehakt gebruiken, maar dat is toch minder, vind ik. Per persoon 75 tot 100 gram, da’s wel voldoende. Verder winterpeen, selderij stengels, ui, eventueel champignons en aardappelpuree. Je begint met alle groenten te snijden, de aardappels voor de puree het eerst want dat moet klaar zijn als je de schaal maakt. Alles in blokjes, niet te klein, niet te groot snijden. Dan kun je aan de slag in een grote pan verwarm je olijfolie en boter tot de boter bruinig wordt en dan bak je jet gehakt. Niet helemaal rul, er mogen best grotere brokken inzitten. Als het gehakt bijna gaar is gaan de groenten erbij met een gehakte teen knoflook, peper, zout en een laurierblad. Aanbakken en tien minuten sudderen tot ze beetgaar zijn. Dan gaat er een klein blikje tomatenpuree bij en een glas rode wijn. Rustig laten inkoken en dan gaat er nog 1 a 2 dl. jus (dat mag uit een pakje of van zo’n blokje) bij. Nog even een beetje inkoken en dan verse peterselie er in. Dan ben je al bijna klaar.

Uit de pan in een ovenschaal doen, zo eentje waar je ook lasagne in maakt en het geheel afdekken met aardappelpuree. Daar heb je veel van nodig. Het spreidt wat moeilijk uit maar daar is een trucje voor. Met een spatel aan de randen van de schal beginnen, rondom en dan hou je in het midden nog maar een klein stukje over dat je dan makkelijk kan afdekken.

Zo’n schaal kun je eigenlijk al een dag van te voren maken, maar het hoeft niet. Je schuift de schaal in de oven (een combinatie-grilloven is ideaal) en zorgt dat er een mooie korst op komt. En dan is het klaar en kun je opscheppen. Een frisse simpele salade met een simpele vinaigrette erbij en je hebt hele tevreden gasten.

Bonensoep

Na mijn zeer succesvolle eerste pan snert van het winterseizoen vorige week heb ik een halve selderijknol over. Ik stond een tijdje in dubio wat ermee te doen. Het is heerlijk om het in blokjes te koken en dan toe te voegen aan aardappelpuree. Het is ook lekker om mee te koken met worteltjes en dan een mootje vis erbij. Je kan er ook een pureetje van maken met boter en een scheut citroensap en er dan kipfilets ermee vullen, zoals je met kip Kiev doet. Maar ik ga deze week weer een pan soep. Bruine bonensoep.

Het recept is een beetje hetzelfde als snert, vooral daar wat het trekken van de bouillon en soepgroenten betreft. Ik gebruik voor bonensoep alleen gedroogde bonen die je moet wellen. Daar ben ik dan weer inconsequent in, ik weet het, maar een blik bruine bonen is wel zo makkelijk. Voor erwtensoep werkt het niet om een blik doperwten opentrekken, dat is een ander soort erwt of zo… Hoe dan ook, mijn bonensoep heeft wel een geheimpje. Een geheimpje dat het extra lekker maakt. Ik heb het nog nooit verklapt, want het is eigenlijk heel simpel. Te simpel… voor mijn reputatie.

Wat je doet is ossenstaartsoep toevoegen. Het maakt niet echt veel uit of ’t een blik is van een halve liter of een zakje die je in een halve liter mengt en door de soep doet, maar dat maakt helemaal af. En uiteraard gewoon weer een rookworst en mooi stuk spek in plakjes op roggebrood erbij.

Riblappen

Het moet al weer bijna een maand geleden zijn dat ik langs de slager liep en het bord voor de deur vermeldde dat de riblappen in de aanbieding waren. De exacte prijs weet ik niet meer, maar het was belachelijk goedkoop. En ik heb ze gekocht. Ze zagen er prachtig uit. Mooi geaderd en lekker dik, niet zoals die lapjes in de supermarkt die er maar laf en dunnetjes uitzien. Dit was vlees van een koe die echt goed had geleefd, dat kon je zo zien.

Ik weet nog dat ik, eenmaal thuis, niet kon kiezen wat ik precies mee zou maken. Je kunt er zoveel mee doen. Een mooie goulash met verse paprika en veel knoflook, stoven met peperkoek en bier, Boeuf Bourguignon of Stroganoff, Beef in Guinness met pastinaak, Hachee met paddestoelen, kortom een hele stoet aan heerlijke gerechten met de simpele riblap. Ik kon niet beslissen en wilde er toen eerst nog even nadenken. Het kon immers best nog een dag liggen en ik had voor die dag eigenlijk al pasta bedacht en de ingrediënten voor in huis gehaald.

Gisteren keek ik in de koelkast, op zoek naar een stuk worst dat ik nog moest hebben, en kwam een zak tegen op het onderste rek. Ik wist niet meer wat het was. Ik pakte het uit en het stonk. Wat het ook was, het was in elk geval bedorven. Ik keek er even snel in voordat ik het buiten in de container gooide. Je raadt het al: Het waren die prachtige riblappen.

Snert!

Het was snertweer gisteren, letterlijk en figuurlijk. De hele dag koud, guur en buiig dus vandaag ga ik een grote pan snert koken. De eerste pan van het nieuwe winterseizoen. Gisteren heb ik alle boodschapjes ervoor gedaan en ik kreeg er echt zin in. Het is wel veel werk maar, zo’n grote pan kun je 3 tot 4 dagen van eten, dus dan valt het gemiddeld wel weer mee. Ik heb meteen de erwten in de week gezet, zodat ze mooi kunnen wellen. En uiteraard gisteravond ook de bouillon getrokken. Mijn oma deed dat vroeger van krabbetjes en een varkenspoot en als ik echt authentiek wil dan doe ik dat ook, maar deze keer heb ik gewoon soepvlees en een stuk rookspek. In een pan met een 3 liter water, een kleine ui, peen en een stuk prei erbij en ik doe er een teen knoflook, peperkorrels, laurierblad en een deel van het loof van een selderijknol bij. Opzetten en rustig een paar uur laten pruttelen. Dan het gas uit en overnacht mooi laten staan.

Vanmiddag ga ik het vet eraf scheppen, het spek en het vlees eruit halen, apart houden en de bouillon zeven. De groenten gaan weg. Mijn oma liet ze achter en deed ze later weer bij de soep, maar ik flikker het gewoon weg. Ik vind het verkeerde zuinigheid, er komen later weer verse groenten bij. De bouillon weer aan de kook brengen, de gewelde (hele!) erwten erbij en dan koken. Na ruim een half uur beginnen ze stuk te gaan en dan moet je erbij blijven om te roeren, maar in de tussentijd kun je mooi de groentes snijden. Een prei in fijne ringetjes, een flinke ui snipperen, een peen in mooie kleine stukjes, een fikse aardappel en ongeveer een halve knolselderij in kleine blokjes. Je kan ook een zak voorgesneden soepgroenten doen, maar dat vind ik gemakzuchtig en eigenlijk een beetje vals spelen. Dan kun je net zo goed een blik opentrekken en dat een beetje opleuken.

Als de erwten ongeveer een half uur hebben gekookt kunnen de groenten erbij. En dan is het roeren geblazen om te voorkomen dat het aanbrandt. Het roeren zorgt er ook voor dat de erwten nog meer stuk gaan. Precies wat je wilt, maar je wilt het ook niet té zalvig hebben (althans ik niet). Als het bijna klaar is doe je het gare soepvlees er weer bij. Je kunt het spek ook in stukjes snijden erbij doen, maar ik ben gewend om daar plakjes van te snijden en het op roggebrood met mosterd ernaast te eten. Dan is het een kwestie van afmaken met veel verse peterselie, gehakt loof van de knolselderij, peper en zout en scheut Maggi of Worcester-sauce. En uiteraard een echte rookworst in plakjes erin. Nog even laten staan met het gas uit en dan is het genieten geblazen.

Nou ja, dat is mijn recept voor erwtensoep en mijn eten vandaag. ‘t Zal mij benieuwen of het me alweer lukt. Vast wel.

Anijsmelk

Voor de thuiszorg doe ik voornamelijk administratief werk. Ik zou wel als alfahulp kunnen werken, maar dat mag ik eigenlijk niet want daar moet je papieren voor hebben. Ik snap niet goed waarom, want het gaat dan feitelijk slechts om bejaarden wassen, aardappels schillen, thee zetten, plee schoonmaken en bed verschonen en zo’n probleem kan dat niet zijn, maar regels zijn regels, dus ik hou me meestal bezig met planning, rekeningen en administratieve hand- en span diensten. Maar zo af en toe, als er iemand onverwacht ziek wordt dan mag ik invallen. Laatst moest ik invallen bij meneer en mevrouw de Jong, een bejaarde echtpaar. Zij is erg slecht ter been en hij dementeert een beetje.

Ze wonen in een aanleunwoninkje en ze zijn heus heel flink, maar sommige dingen gaan niet meer. Ze kan nog prima zichzelf wassen en aankleden… dat wil zeggen: er staat een stoel in de douche. En hij kan van alles voor haar doen, maar soms vergeet hij wat hij ook alweer moest in de keuken als zij hem om iets had gevraagd. Nou ja, allemaal niet zo erg, maar sommige dingen gaan echt niet meer. Schoonmaken, de was, boodschapjes doen en dat soort dingen. Een gewone particuliere werkster zou al genoeg zijn, maar ze hebben slechts AOW dus zijn ze aangewezen op thuiszorg. Enfin, toen ik daar gisteren was en ik de badkamer had schoongemaakt, de was netjes opgeruimd en een kopje thee voor ze had gezet zei meneer de Jong, die rustig op de bank zat TV te kijken, opeens, zomaar: “Anijsmelk! Ik wil anijsmelk!”

“Heeft u anijsblokjes in huis, mevrouw de Jong, dan wil ik het wel even maken?” vroeg ik.
“Geen aandacht aan geven,” zei ze, “hij roept wel vaker wat”.
“Maar als hij dat graag wil…?”
“Ach, hij wil het niet eens, hij herinnert zich iets van vroeger”, zei ze.
“Nee… ik wil anijsmelk”, zei meneer de Jong, “ik heb er gewoon zin in.”
Ik ging naar de keuken op zoek naar anijsblokjes. Ik kon ze nergens vinden.
“Er zijn geen anijsblokjes in huis, meneer de Jong”, zei ik. Dus u zult het moeten doen met een kopje thee. De teleurstelling viel van z’n gezicht te lezen. Ik vond het zo zielig dat ik ’s avonds anijsblokjes had gehaald en de volgende dag een mok lekkere warme anijsmelk voor hem had gemaakt.
“Wat is dat?” vroeg hij wantrouwend
“Anijsmelk… daar vroeg u gisteren om”, zei ik nog…
“Gatverdamme, ik háát anijsmelk, ik moest het vroeger ook altijd van mijn moeder drinken. Haal weg!”

Boerenkool

De eerste echte nachtvorst van het jaar is geweest en dus was er boerenkool. Mijn vader heeft al tientallen jaren een moestuin waar ik ook met grote regelmaat groentes uit krijg, maar de eerste boerenkool moet ik ‘thuis’ komen eten. Gisteren was het zover. De vorst was er overheen geweest en mijn moeder belde: “We eten boerenkool”. Het klonk meer als een gebod dan een uitnodiging. Maar het is een gebod waar graag op in ga. Haar boerenkool is de beste. Ik kan het wel imiteren, maar zoals zij het maakt krijg ik het nooit voor elkaar.

Het begint natuurlijk met het plukken van de bladeren. De dikke nerven moet je laten zitten, die hebben teveel vezels en maken het taai. Na het wassen grof hakken en dan een half uur koken. Dat lijkt lang, maar dat moet volgens mijn moeder. Na het koken nogmaals hakken, maar dan fijn. En dan met boter en een scheut melk toevoegen aan de aardappels. Tot slot peper en zout erbij en het grote geheim: mayonaise. Twee flinke eetlepels erin en je krijgt de smeuïgste stamppot boerenkool die je kan wensen.

Mijn moeder serveert met een ouderwetse rookworst, speklappen en augurkjes en zilveruitjes. Het spekvet dient als jus, hoewel dat niet echt nodig is. Het was weer heerlijk. Ik heb een stronk meegekregen van pa, dus komende week alweer! Maar dan moet ik het zelf maken en dat lukt toch nooit zo goed als die eerste boerenkool van het jaar van mam.

Eekhoorntjesbrood

Omdat het gisteren (en vandaag alweer!) zulk mooi weer was ben ik gewoon een heel stuk gaan fietsen. Heerlijk. Ik had geen bestemming, gewoon peddelen… De stad uit, de weilanden in en uiteindelijk kwam ik uit bij het bos en daar ben ik afgestapt om een stukje te wandelen. Lopend zie je toch meer van de natuur. Er waren meer mensen er op uit. Het was eigenlijk heel erg druk in het bos met al die gezinnetjes met kinderen en honden. Niet erg verder, maar het leidt wel af.

Maar ik ken in dat bos gelukkig ook achteraf-paadjes en stukjes waar verder nooit iemand komt. Achter de zandverstuiving, ver weg van de doorlopende bospaden komen niet zoveel mensen. En daar zag ik een heel stuk bodem dat helemaal vol stond met eekhoorntjesbrood. Onaangevreten nog, helemaal gaaf. Ik heb er een aantal geplukt en mee naar huisgenomen. Ze zijn heerlijk bij een biefstukje of in een pastasaus. Nu ben ik helemaal niet zo’n paddestoelenkenner, dus als ik morgen ziek of dood ben dan heb ik de verkeerde geplukt. Maar dat risico wil ik wel lopen. Nu eerst naar de slager voor een mooie biefstuk.

Brood

Ik snap heel veel schijnbaar vanzelfsprekende dingen niet. Brood bijvoorbeeld. Normaal bruin brood blijft ongeveer 3 à 4 dagen redelijk vers. Ik eet per dag ongeveer 4 sneetjes, dus ik heb 16 sneetjes nodig. Een heel brood heeft gemiddeld 20 tot 24 sneetjes dus dat is te veel. Je kan ook een half brood kopen maar dat is voor de tijdspanne dat het goed is te weinig en bovendien is een half brood duurder dan precies hetzelfde hele brood. Dat snap ik dus al niet. Ik koop dus maar een heel brood en ik hou dan altijd een plakje of 7 over, die je eigenlijk niet meer met goed fatsoen kan eten. Wat ik dus ook niet begrijp dat er geen ¾ brood bestaat. Gewoon normaal brood, geen ingewikkeld meergranen spul met allerlei vage zaadjes, dingetjes en troepjes die tussen je kiezen blijven zitten, maar een drie-kwart brood, ongeveer 16 sneetjes groot.

Het stelt verder niks voor, weet ik wel… maar ik vraag me dat soort dingen af, denk er over na en vind dat er een oplossing voor moet komen. En die vraag ik dan ook gewoon aan de bakker. Die bakt en verkoopt dat spul immers, dus hij gaat erover. Bij uitstek de persoon om het aan te vragen. Hij kwam met de oplossing om een speciaal brood te kopen die hij wel had en die ongeveer 16 sneetjes oplevert in de snijmachine, maar ik wil geen speciaal brood, ik wil gewoon ¾ fijn-volkoren of tarwe-mout brood zonder ingewikkelde toestanden.

Nou, dat kan blijkbaar niet. Dus elke week hou ik ongeveer 14 sneetjes oud brood over. Soms maak ik wel eens wentelteefjes of broodpudding, maar dat doe je ook niet elke week. Heel vaak gaat het oude brood dus naar de hertenkamp/kinderboerderij in het park. Daar heb ik ook wel een verhaaltje over, maar doe ik een andere keer.

Skybox

Ze stonden om half twaalf al op de stoep. Ik was amper wakker. “Waarom zo vroeg? Het begint toch pas om half 3?”
“Ja, maar we gaan eerst lunchen…”
“Lunchen? Ontbijten zul je bedoelen!”
Affijn, ik met Joke en Harry mee naar het stadion. Het werd een aparte ervaring. Nadat we de auto hadden geparkeerd liepen we naar het plein voor het stadion. Het was nog rustig.

In de skybox van de supermarktketen waren al een aantal van Harry’s collega’s en de tafel stond gedekt. Bijna alle mannen waren in pak en de vrouwen waren ook allemaal vrij netjes aangekleed en opgemaakt. Ik voelde me meteen al hopeloos underdressed. Joke had me best mogen vertellen dat het zo’n luxueuze bedoening was.

Een kwartiertje nadat we binnen waren en alle gasten blijkbaar waren gearriveerd, gingen we aan tafel. Het gezelschap van ongeveer 25 mensen deed zich te goed aan de mosterdsoep met zalm, ovenverse broodjes met licht gezouten boter, gevolgd door een salade met gerookte kip, vele soorten brood met allerlei beleg en sateh, het kon niet op. Toen we uitgegeten waren bleek het stadion ongemerkt al volgestroomd te zijn, en er schalde muziek, maar op het veld gebeurde weinig. Pas toen de stadionspeaker begon te spreken gingen de mannen naar de tribune.

“Gaan wij niet?” vroeg ik Joke.
“Jij wil echt voetbal kijken?”
“Eh ja… daarvoor zijn we toch hier?”
Met zichtbare tegenzin ging Joke naast me zitten op de tribune. In de rust ging iedereen weer naar binnen om iets te drinken. Meteen weer allerlei hapjes erbij. Bitterballen, kipdingetjes met sausjes en andere zooi.

De tweede helft begon en ik wilde weer naar de tribune maar Joke had geen zin. We hebben toen maar binnen gezeten en wijntjes naar binnen gegoten tot de wedstrijd klaar was. “We” hadden blijkbaar verloren, maar dat kon je aan de heren helemaal niet merken want met lachende gezichten werd er weer geborreld met allerlei hapjes. En maar netwerken. Het was een wonderlijke middag om mee te maken. Nu snap ik eindelijk wat die boodschappen zo duur maakt.

Wijn

Elke avond drink ik een glaasje wijn. Nou ja, glaasje… meestal gewoon een fles. Daar voel ik me lekker bij en het is gezond. Rode wijn zit immers vol met anti-oxidanten en vitaminen. En alcohol… en da’s mooi meegenomen. Mijn standaard boodschappenbriefje begint dan ook met “Wijn”.
Wat ik verder ook moet, dat is een zekerheidje. Maar zo heel af en toe komt het voor dat ’s avonds de voorraad op is en mijn dorst nog niet verdwenen. Dan heb ik een probleem. Maarrr… ook daar heb ik een oplossing voor. Ik bel een vriend van me, die is taxichauffeur. Niet om me naar een avondwinkel te rijden, maar om hem een fles te laten brengen. Hij gaat dan langs de avondwinkel en brengt me een fles zonder extra kosten. Dat is natuurlijk erg lief van hem.

Laatst was het weer eens zover dat ik geen fles meer in huis had. Ik belde Frans en een half uurtje later belde hij aan met een fles rode wijn. Mijn redder in de nood. Maar deze keer had ik een extra probleem, ik had geen geld in de portemonnee. Dat was me nog nooit gebeurd.
“Eh… sorry Frans… maar ik heb geen geld in huis”
- “Oh… lullig…”
“Tja… nou… zal ik je maar even pijpen dan?”
Het floepte eruit voor ik er erg in had. Ik zei het uiteraard als geintje maar hij kreeg een kop als een boei. En toen kreeg ik dat ook. Stiekem had hij dus blijkbaar altijd wel gewild… of in ieder geval was het voorstel eventjes serieus in overweging genomen.

Het werd een korte en heel pijnlijke stilte in de deuropening. Gelukkig ging juist op dat moment m’n telefoon. Saved by the bell.
“Nee joh… geintje eh… kom morgen even langs, dan heb ik het wel”.