Vandaag even geen stukje. Ik ben gisteren en vandaag weg geweest en had voor vandaag niks voorbereid en ik heb er nu geen zin meer in en ik ben beetje chagrijnig. Zal wel door de ongesteldheid komen en de kater (of een combinatie) of iets in die richting. ‘k Weet het niet. Nu ga ik op de bank hangen en niksen. Morgen weer verder, dan heb ik wel weer wat leuks, hopelijk.
Maarten: zet er maar een leuk liedje van youtube onder of zo, dan staat er toch wat.
Een liedje…
En dan was het gisteren nog Sint Maarten ook. Althans hier wel, want ik hoorde van verschillende plekken waar het was verplaatst van de zondag naar zaterdag of maandag. Vanwege de “zondagsrust”! Gekker moet het niet het worden met die christelijke dictatuur. Sint Maarten is 11 November, niet 10 November of 12 November. Wat is er mis met Zondag? Iedereen is vrij en kan gewoon de deur opendoen, een liedje beluisteren en een snoepje geven. Het is gewoon een leuk feest voor de kinderen om snoep te halen in de buurt. 1e Kerstdag of 1e Paasdag wordt ook niet verplaatst omdat het toevallig op een Zondag valt.
Hier was het gewoon op Zondag en ik had een schaal vol snoep, lollies, reepjes en spekken gemaakt. Konden de kinderen zelf uitkiezen wat ze het liefst wilden. Maar het weer werkte niet echt mee. Hoewel het toch een heel kinderrijke buurt is viel het aantal lopertjes tegen. Maar goed, het was best heel schattig om de natte en koude kindertjes te zien staan in de deuropening, natte en koude vader of moeder op het tuinpaadje, toch lachend en de moed erin houdend. Ik gaf alle dappere zangertjes en zangeresjes (soms héél zachtjes en zenuwachtig) wat extra’s. Ze mochten 3 dingen uitkiezen. Ik had toch meer dan genoeg.
Ik vind het mooi, zo’n volksgebruik, ongeacht de religieuze achtergrond. Het zijn toch ankerplaatsen van de kalender. Een feest is nooit zomaar, maar heeft iets met het passeren van tijd, een reden en een nut. En ik moest denken hoe ik zelf als klein meisje met een lampion die we zelf op school hadden gemaakt langs de deuren ging en de grote zak snoep die toch al ruim voor Sinterklaas op was.
In Groot-Brittannië zie je ze in Oktober al op de revers verschijnen, de klaprozen voor het goede doel, de oplettende kijker naar de BBC is dat ongetwijfeld al eens opgevallen. Dat is allemaal in de aanloop naar vandaag, 11 november, Armistice Day, om te gedenken dat op deze dag in 1918 om 11 minuten over 11 de wapens na 4 jaar eindelijk werden neergelegd. Wij, in Nederland, maken ons er niet druk om, wij waren neutraal in die oorlog en hebben niet geleden. De historische impact van ’14-’18 is hier nihil. Wij maken ons druk over de Tweede Wereldoorlog. Terecht, maar het lijkt er hier soms op alsof die Eerste, The Great War, nooit is gebeurd, alsof er geen miljoenen jonge jongens zinloos over de kling zijn gejaagd op de slagvelden van Vlaanderen, in de Dardanellen en aan het Oostfront.
Ik moet bekennen dat ik er zelf ook nooit wat mee had, hoor. Je hoorde er op school wel wat over, want als er een Tweede Wereldoorlog was dan moet er ook een Eerste geweest zijn en dus werd er bij geschiedenis wel iets over verteld. Al was het maar omdat het mede een oorzaak van de Tweede was. Het kwam pas werkelijk bij me binnen, rauw en hard, toen ik met Ron ooit op vakantie was in België en Frankrijk en we de Somme hebben gezien. De nog steeds doorploegde aarde, de loopgraven die nog steeds te herkennen zijn, de bergen verroeste granaathulzen, de eindeloze oorlogskerkhoven, de vele musea en de indrukwekkende dagelijkse Last Post ceremonie bij de Menin-poort in Yper.
Het heeft me sindsdien nooit losgelaten, de verhalen, de gruwelen, de pijn, de dood en vooruit de nutteloosheid van dat alles. En ik begreep de rest van de wereld, of liever de rest van Europa, daardoor ook een stuk beter. In Nederland heeft het geen impact, maar in België, Groot-Brittannië, Frankrijk en Duitsland des te meer. Natuurlijk was ‘40-‘45 óók verschrikkelijk, maar de horror en de zinloosheid van ’14-’18 hebben diepere wonden geslagen, denk ik.
Het blijkt ook uit de cultuur. De talloze boeken, de poëzie, schilderkunst, films en TV-drama’s erover spreken voor zich. Ik ben me er sindsdien in gaan verdiepen, want het liet me niet los. Ik las Pat Barker’s Regeneration trilogie over Siegfried Sassoon, Robert Graves en Wilfred Owen, ik bekeek alle films en documentaires die er op TV over gingen. Het gaat me niet om de militaire kant van de geschiedenis, maar om de menselijke. Ach, ik kan er zoveel over schrijven, maar dat laat ik over aan een tweetal dichters (van beide kanten).
Lees verder…
Er is geen maand zo poëtisch als November. Ik fietste gisteravond in weer en wind naar de sportschool, het was nat, donker en koud en ik dacht bij mezelf: Waar ben ik mee bezig? Ik wil alleen maar bij de kachel zitten met een mok warme chocolademelk met een fikse scheut rum. En dat heb ik dan ook onmiddellijk na het steppen en de sauna gedaan. Lekker op de bank een boekje lezen en een CD’tje van Tom Waits spelen… En melancholisch zijn.
Het regent en het is november:
Weer keert het najaar en belaagt
Het hart, dat droef, maar steeds gewender,
Zijn heimelijke pijnen draagt.
En in de kamer, waar gelaten
Het daaglijks leven wordt verricht,
Schijnt uit de troosteloze straten
Een ongekleurd namiddaglicht.
De jaren gaan zoals zij gingen,
Er is allengs geen onderscheid
Meer tussen dove erinneringen
En wat geleefd wordt en verbeid.
Verloren zijn de prille wegen
Om te ontkomen aan den tijd;
Altijd november, altijd regen,
altijd dit lege hart, altijd.
J.C. Bloem
uit: Media Vita, 1931
Gisteren kreeg ik totaal onverwacht een briefje van m’n moeder. Ze had er niks van gezegd toen ik haar eerder van de week aan de telefoon had. In het dorp waar ze woont was ze een de moeder van een oud-klasgenootje tegengekomen. Als grapje had die jongen vroeger op school een keer de klassefoto’s van iedereen gestolen. Wat daar precies toen de bedoeling van was vertelt het verhaal niet. In elk geval was die jongen bij een verhuizing die stapel foto’s weer tegengekomen en hij had spijt en wroeging gekregen en via zijn moeder wilde hij de foto’s weer teruggeven aan iedereen. Ze mocht er niet bij vertellen wie het was en ik mocht er ook niet naar vragen.
Bijgesloten was de klassefoto van de 4e klas van de lagere school die niemand had gehad en niemand ooit had gezien. Een schok van herkenning van het schoolplein en het klimrek ging door me heen. Ik kon me elk gezicht herinneren, wist van iedereen de naam en andere bijzonderheden. Ik kon me zelfs de dag van die foto herinneren.
Wat ik extra bijzonder vond was dat die foto aan m’n moeder is teruggegeven op de dag dat ik zelf bezig was met het netjes opbergen van mijn oude fotoalbums uit een oude verhuisdoos. Alsof er een soort telepathische energie rondhing deze week die mij met foto’s in de weer deed gaan en een ontbrekend puzzelstukje op z’n plaats moest vallen.
Over 9 dagen herdenken we de doden van de Somme, van Yper en Verdun en overal waar ze vielen, de mannen van ’14-’18. Op 4 mei herdenken wij de gevallenen van de Tweede Wereldoorlog in Nederland. Op 7 september zij die ons in ontvielen in Indië. Maar vandaag is het Allerzielen en gedenken we onze eigen, persoonlijke geliefden, maar feitelijk en nog veel meer gedenken we onze eigen dood… alvast.
Omdat het straks niet meer kan.
Ik heb niks met enig geloof, niks met een kerk, niks met een dogma of doctrine van een god of profeet, maar de dood vervult met ontzag en een dag om daarbij te stil te staan kan niet verkeerd zijn. Vandaar een een gedichtje van wijlen Willem Wilmink, speciaal voor vandaag.
ALLERZIELEN
Soms loopt er door een drukke straat
ineens een oude kameraad
of reisgenoot.
Je weet zodra je hem begroet:
het kan niet dat ik hem ontmoet,
want hij is dood.
Eerst ben je nog een tijd verbaasd
omdat die levende toch haast
die dode was.
Heb je de zaak dan afgedaan,
dan komt er weer zo’n dode aan,
met flinke pas.
Thuis van het dodencarnaval
zie je de spiegel in de hal,
je schrik is groot:
de man daar in het spiegelglas,
met die bekende regenjas,
was die niet dood?
Vroeger, toen Erik en ik nog klein waren, gingen we in de herfstvakanties vaak logeren bij opa en oma op de Veluwe. Dan gingen we in het bos wandelen en herfstblaadjes verzamelen. Vooral de blaadjes van beuken waren vaak heel mooi met verschillende verkleuringen. De allermooiste namen we dan mee naar huis, legden ze tussen keukenpapier en dan in een boek om te drogen. Het boek ging onderop een stapel. Als we dan rond de kerst weer bij opa en oma kwamen haalden we dat boek tevoorschijn, de blaadjes eruit en gingen we die inplakken in een fotoboek. Op zich natuurlijk een vrij nutteloze hobby maar je kon je er als kind blijkbaar toch dagen mee vermaken.
Waar die albums allemaal gebleven zijn? Geen idee. Ik moest er vandaag aan denken toen ik een boek van mijn inmiddels overleden oma uit de kast pakte en er een gedroogd beukenblad uit dwarrelde. Die zijn we dus ooit vergeten. Maar gelukkig heb ik daardoor de herinnering aan opa en oma en de logeerpartijtjes weer terug.
Jan Wolkers is dood. Ik weet nog goed dat ik hem las, als maagdelijke puber op de middelbare school, met rode konen van opwinding als hij de seks tussen de Erik en Olga beschrijft. Maar ook de pijn van een verloren relatie en de ellende van de een ziekte, en de tederheid van liefde. Wat het mij vertelde leek zo echt, zo spannend en zo mooi. Dat wou ik ook beleven.
Ik ontmoette leuke jongens, ik ging met ze naar bed, maar elke keer leek het meer alsof ik voor die mannen niet veel meer was dan een gebruiksartikel. Ik vervloekte Jan Wolkers omdat hij het mooier had voorgesteld dan het was. Toen ik Ron ontmoette was het plotseling anders. Hij was er voor mij, hij neukte me niet maar beminde me. Mijn eerdere minnaars waren als Erik in Turks Fruit, die ook neukte voor ’t vergeten van Olga. De jongens wilden mij niet en in gedachten waren ze bij iemand anders. Bij Ron wist ik eindelijk dat Jan Wolkers gelijk had.
En toen werd hij ziek. Hij werd bestraald en zijn tanden werden broos. Gelijk Olga kon en wilde ook Ron geen harde dingen meer eten. En ik was verliefder en bezorgder dan ooit. Ik wilde Turks Fruit beleven en ik heb het beleefd.
Jan Wolkers is dood. Hij leerde me lezen en leven. En hij leerde me ook de dood van een geliefde te accepteren en te beseffen dat de liefde die was voor altijd is, ook al is de ander er niet meer. Ik blijf ook van Wolkers houden.
Dank je wel en rust zacht Jan.
Toen de wet van Isaac Newton weer werd bewezen in Lockerbie door een vliegtuig en een bom was ik 21.
Toen gezond verstand en een ongedeeld volk sterker bleken dan een muur, prikkeldraad en Schießbefehl was ik 22.
Toen Sadam Hoessein vond dat Irak geen olie genoeg had en ook dat van Koeweit wilde hebben was ik 23.
Toen de Sovjet-Unie plotseling geen unie meer was maar aparte landjes was ik 24.
Toen een Boeing 747 van El Al een mislukte noodlanding maakte in de Bijlmermeer was ik 25.
Toen de Hubble ruimte-telescoop een brilletje kreeg was ik 26.
Toen ik zomaar, plotseling de liefde van mijn leven ontmoette en altijd bij hem wilde blijven was ik 27.
Toen in Srebrenica overste Karremans een schemerlamp cadeau kreeg van massamoordenaar Mladic was ik 28.
Toen er een bommetje afging op de Coca-Cola sportwedstrijden in Atlanta en ik trouwde met mijn lief was ik 29.
Toen China niet langer Brits kon blijven en Hong-Kong aan Beijing werd weggegeven was ik 30.
Toen duidelijk werd dat Bill Clinton pijpen geen sexuele relatie vond was ik 31.
Toen een nieuwe eeuw en een nieuw millennium begon was ik 32.
Toen Al Gore de Amerikaanse presidentsverkiezingen won maar toch geen president werd was ik 33.
Toen de skyline van New York voor altijd veranderde en het mij niks kon schelen omdat ik bang was voor mijn lief die later overleed was ik 34.
Toen ik rouwde om mijn verlies en nog meer levens werden genomen op Bali was ik 35.
Toen Michael Jackson niet langer Peter Pan kon spelen op zijn kinderboerderij was ik 36.
Toen de tevreden roker voorgoed daarmee stopte door een mes van een moslim-idioot op straat in Amsterdam en de oceaan schudde in Azië was ik 37.
Toen de oude Poolse paus ging ontdekken of hij daadwerkelijk iemands plek had bekleed was ik 38
Toen we alweer een nieuw kabinet Balkenende kregen en ik mijn leven als schrijfster begon was ik 39.
Benieuwd wat er komend jaar allemaal gaat gebeuren…
Toen Jackie Kennedy en Aristoteles Onassis de nagedachtenis van JFK bezoedelden en Maria Callas een zelfmoordmotief gaven was ik 1.
Toen de aantrekkingskracht van de maan best groot bleek en Neil Armstrong als de eerste aap op de maan liep was ik 2.
Toen Pol Pot met het planten van lijken in plaats van rijst zijn boerenrepubliek begon was ik 3.
Toen Groot-Britannië besloot dat ze toch een beetje bij Europa hoorden was ik 4.
Toen Israel niet aan de Olympische Spelen van München mee mocht doen van de Palestijnen was ik 5.
Toen de democratie in Chili eindigde en Salvador Allende zichzelf vermoordde was ik 6.
Toen Richard Nixon zei dat hij geen schurk was maar wel vaarwel zei tegen het presidentschap was ik 7.
Toen Suriname van Paramaribo naar de Bijlmer werd verplaatst was ik 8.
Toen er toch wat losgeld in de broekzak van Prins Bernhard werd gevonden dat hij van Lockheed had gekregen was ik 9.
Toen Groningen onbereikbaar was per spoor omdat er weer een trein was gekaapt was ik 10.
Toen er in één jaar 3 pausen waren waarvan er eentje werd vermoord was ik 11.
Toen in Iran de ayatollah aan de macht kwam en niet zo diplomatiek bleek was ik 12.
Toen John Lennon er achter kwam dat de boodschap “love & peace” niet bij Mark Chapham was aangekomen was ik 13.
Toen Charles en Camilla met Diana trouwden was ik 14.
Toen Argentinië en Engeland besloten om gezamenlijk de Falklands op de kaart te zetten was ik 15.
Toen de Russen 269 Koreaanse spionnen in een passagiersvliegtuig neerschoten was ik 16.
Toen Stefan van den Berg op een plank met een zeil een gouden medaille won was ik 17.
Toen mosterd na de maaltijd voor Ethopië werd bezongen op een groots Live Aid concert was ik 18.
Toen sla werd verboden omdat er een kerncentrale in de Oekraïne was ontploft was ik 19.
Toen in Zeebrugge een bootje zonk omdat de iemand vergeten was de deuren dicht te doen was ik 20.
(wordt vervolgd…)
