Sint Maarten

En dan was het gisteren nog Sint Maarten ook. Althans hier wel, want ik hoorde van verschillende plekken waar het was verplaatst van de zondag naar zaterdag of maandag. Vanwege de “zondagsrust”! Gekker moet het niet het worden met die christelijke dictatuur. Sint Maarten is 11 November, niet 10 November of 12 November. Wat is er mis met Zondag? Iedereen is vrij en kan gewoon de deur opendoen, een liedje beluisteren en een snoepje geven. Het is gewoon een leuk feest voor de kinderen om snoep te halen in de buurt. 1^e Kerstdag of 1^e Paasdag wordt ook niet verplaatst omdat het toevallig op een Zondag valt.

Hier was het gewoon op Zondag en ik had een schaal vol snoep, lollies, reepjes en spekken gemaakt. Konden de kinderen zelf uitkiezen wat ze het liefst wilden. Maar het weer werkte niet echt mee. Hoewel het toch een heel kinderrijke buurt is viel het aantal lopertjes tegen. Maar goed, het was best heel schattig om de natte en koude kindertjes te zien staan in de deuropening, natte en koude vader of moeder op het tuinpaadje, toch lachend en de moed erin houdend. Ik gaf alle dappere zangertjes en zangeresjes (soms héél zachtjes en zenuwachtig) wat extra’s. Ze mochten 3 dingen uitkiezen. Ik had toch meer dan genoeg.

Ik vind het mooi, zo’n volksgebruik, ongeacht de religieuze achtergrond. Het zijn toch ankerplaatsen van de kalender. Een feest is nooit zomaar, maar heeft iets met het passeren van tijd, een reden en een nut. En ik moest denken hoe ik zelf als klein meisje met een lampion die we zelf op school hadden gemaakt langs de deuren ging en de grote zak snoep die toch al ruim voor Sinterklaas op was.

Armistice Day

In Groot-Brittannië zie je ze in Oktober al op de revers verschijnen, de klaprozen voor het goede doel, de oplettende kijker naar de BBC is dat ongetwijfeld al eens opgevallen. Dat is allemaal in de aanloop naar vandaag, 11 november, Armistice Day, om te gedenken dat op deze dag in 1918 om 11 minuten over 11 de wapens na 4 jaar eindelijk werden neergelegd. Wij, in Nederland, maken ons er niet druk om, wij waren neutraal in die oorlog en hebben niet geleden. De historische impact van ’14-’18 is hier nihil. Wij maken ons druk over de Tweede Wereldoorlog. Terecht, maar het lijkt er hier soms op alsof die Eerste, The Great War, nooit is gebeurd, alsof er geen miljoenen jonge jongens zinloos over de kling zijn gejaagd op de slagvelden van Vlaanderen, in de Dardanellen en aan het Oostfront.

Ik moet bekennen dat ik er zelf ook nooit wat mee had, hoor. Je hoorde er op school wel wat over, want als er een Tweede Wereldoorlog was dan moet er ook een Eerste geweest zijn en dus werd er bij geschiedenis wel iets over verteld. Al was het maar omdat het mede een oorzaak van de Tweede was. Het kwam pas werkelijk bij me binnen, rauw en hard, toen ik met Ron ooit op vakantie was in België en Frankrijk en we de Somme hebben gezien. De nog steeds doorploegde aarde, de loopgraven die nog steeds te herkennen zijn, de bergen verroeste granaathulzen, de eindeloze oorlogskerkhoven, de vele musea en de indrukwekkende dagelijkse Last Post ceremonie bij de Menin-poort in Yper.

Het heeft me sindsdien nooit losgelaten, de verhalen, de gruwelen, de pijn, de dood en vooruit de nutteloosheid van dat alles. En ik begreep de rest van de wereld, of liever de rest van Europa, daardoor ook een stuk beter. In Nederland heeft het geen impact, maar in België, Groot-Brittannië, Frankrijk en Duitsland des te meer. Natuurlijk was ‘40-‘45 óók verschrikkelijk, maar de horror en de zinloosheid van ’14-’18 hebben diepere wonden geslagen, denk ik.

Het blijkt ook uit de cultuur. De talloze boeken, de poëzie, schilderkunst, films en TV-drama’s erover spreken voor zich. Ik ben me er sindsdien in gaan verdiepen, want het liet me niet los. Ik las Pat Barker’s Regeneration trilogie over Siegfried Sassoon, Robert Graves en Wilfred Owen, ik bekeek alle films en documentaires die er op TV over gingen. Het gaat me niet om de militaire kant van de geschiedenis, maar om de menselijke. Ach, ik kan er zoveel over schrijven, maar dat laat ik over aan een tweetal dichters (van beide kanten).

November

Er is geen maand zo poëtisch als November. Ik fietste gisteravond in weer en wind naar de sportschool, het was nat, donker en koud en ik dacht bij mezelf: Waar ben ik mee bezig? Ik wil alleen maar bij de kachel zitten met een mok warme chocolademelk met een fikse scheut rum. En dat heb ik dan ook onmiddellijk na het steppen en de sauna gedaan. Lekker op de bank een boekje lezen en een CD’tje van Tom Waits spelen… En melancholisch zijn.

Het regent en het is november:
Weer keert het najaar en belaagt
Het hart, dat droef, maar steeds gewender,
Zijn heimelijke pijnen draagt.
En in de kamer, waar gelaten
Het daaglijks leven wordt verricht,
Schijnt uit de troosteloze straten
Een ongekleurd namiddaglicht.
De jaren gaan zoals zij gingen,
Er is allengs geen onderscheid
Meer tussen dove erinneringen
En wat geleefd wordt en verbeid.
Verloren zijn de prille wegen
Om te ontkomen aan den tijd;
Altijd november, altijd regen,
altijd dit lege hart, altijd.

J.C. Bloem
uit: Media Vita, 1931

Klassefoto

Gisteren kreeg ik totaal onverwacht een briefje van m’n moeder. Ze had er niks van gezegd toen ik haar eerder van de week aan de telefoon had. In het dorp waar ze woont was ze een de moeder van een oud-klasgenootje tegengekomen. Als grapje had die jongen vroeger op school een keer de klassefoto’s van iedereen gestolen. Wat daar precies toen de bedoeling van was vertelt het verhaal niet. In elk geval was die jongen bij een verhuizing die stapel foto’s weer tegengekomen en hij had spijt en wroeging gekregen en via zijn moeder wilde hij de foto’s weer teruggeven aan iedereen. Ze mocht er niet bij vertellen wie het was en ik mocht er ook niet naar vragen.

Bijgesloten was de klassefoto van de 4^e klas van de lagere school die niemand had gehad en niemand ooit had gezien. Een schok van herkenning van het schoolplein en het klimrek ging door me heen. Ik kon me elk gezicht herinneren, wist van iedereen de naam en andere bijzonderheden. Ik kon me zelfs de dag van die foto herinneren.

Wat ik extra bijzonder vond was dat die foto aan m’n moeder is teruggegeven op de dag dat ik zelf bezig was met het netjes opbergen van mijn oude fotoalbums uit een oude verhuisdoos. Alsof er een soort telepathische energie rondhing deze week die mij met foto’s in de weer deed gaan en een ontbrekend puzzelstukje op z’n plaats moest vallen.

Vloeken

Sinds kort is er bij de thuiszorg een nieuwe collega. Ze is niet zo vaak op kantoor, maar zoals iedereen huppelt ze regelmatig even binnen voor ’t een of ander, tussen de klanten door. Yvonne heet ze. ’t Is best wel een leuk meisje om te zien en ze werkt heus heel hard. Ze heeft maar 1 nadeel, ze is heel erg christelijk. Dat is op zich niet erg, maar ze slaat er nogal in door. Er is aan de buitenkant niets van te zien, ze kleedt zich heel modern; geen lange rokken en zwarte kousen, alleen een klein kruisje om een ketting.

Dat ze nogal streng in de leer is viel ons op kantoor op bij de lunch toen ze vroeg om stilte en ging bidden voor haar boterhamzakje met plakje brood. Dat is apart, maar vooruit, dat mag allemaal. Gisteren kwam ze naar me toe toen ik druk bezig was met de roosters voor December. Een heel gepuzzel altijd want juist in December met die feestdagen wil eigenlijk iedereen vrij en is er ook een grote vraag om extra hulp. Ik ben er al een tijdje mee bezig en dat gaat af en toe niet zonder gevloek. Juist daarover viel ze.

Of ik niet zoveel wilde vloeken wat dat kwetste haar heel erg. Ik was in eerste instantie nogal verbouwereerd. Ik weet wel dat ik af en toe even hartgrondig vloek uit frustratie, maar ik kan me niet indenken dat iemand daarover valt. Het zijn maar woordjes. Gelukkig ben ik niet op m’n mondje gevallen dus ik diende haar wel van repliek en plotseling hadden we een hele discussie over geloof enzo. En ik kon dat allemaal wel onzin vinden, maar Yvonne vond dat ik haar moest respecteren en dat ik moest ophouden met al dat gevloek. Annemarie, onze baas, had het van een afstandje allemaal glimlachend aangehoord en toen bemoeide ze zich ermee.
“Ja Wilma… hou godverdomme eens op met al dat gevloek! Jezus… niet normaal af en toe.”

Bladzijden

Op de logeerkamer stonden sinds de verhuizing nog steeds dozen vol met boeken, fotoalbums en allerlei archiefmappen en zooi. Ik zou er nog altijd kasten voor kopen en dat spul uitpakken. Een paar weken geleden had ik die kasten al gekocht, maar altijd te lui om in elkaar te zetten. Ik dacht, daar strik wel een vriend voor… Vrouw alleen, hopeloos en hulpeloos; er zijn altijd wel vrienden die het even voor me willen doen. Een schandelijke gedachte van me, maar ja… soms ben ik een echt nuffig wijfje. En inderdaad, ik heb Maarten ervoor weten te strikken. (Nog bedankt!)

Maar toen moesten die kasten worden ingepakt. Ook niet erg, maar je bent er snel een dag mee bezig. Het ging allemaal prima tot ik een oud fotoalbum pakte dat uit elkaar viel van ellende en het plotseling foto’s regende. Het was mijn eigen geboortealbum. Heel erg. Er zat niets anders op dan een nieuw album te kopen en de foto’s opnieuw in te plakken. Ik had de bladen van het album geteld en kocht een nieuw fotoalbum.

Gisteravond heb ik de hele avond de oude foto’s opnieuw ingeplakt. Het is eigenlijk best een leuk werkje. Allemaal oude herinneringen ophalen. Maar toen was ik bijna bij het eind van het nieuwe album en had ik nog een hele grote stapel foto’s over. Ik begreep er niks van. Ik had de bladzijden toch geteld? Ik pakte het oude album nog eens en telde de bladen… 36 stuks. Dat klopte. Ik telde de bladen van het nieuwe album. 20 stuks. Dat klopte niet! Nog een keer tellen… ‘t Bleef hetzelfde.

Ik keek op de verpakking van het Esveha album die ik gelukkig nog niet had weggegooid. “40 bladzijden” stond erop. Toen begreep ik waar ik fout zat. En ik vloekte heel hard. En toen moest ik lachen. Nog harder dan ik vloekte.

Klantenkaart

Er zijn twee soorten klantenkaarten. Albert Heijn heeft de bonuskaart en daarmee krijg je korting op bepaalde dingen. Bij Super de Boer heb je de rocks-pas en daarmee spaar je voor je gratis spul. Beiden zijn ze alleen maar lokkertjes om je vaste klant te maken en ik doe er niet aan mee. Het heeft iets oer-hollands graaierigs en proleterigs en ik vind het niet chic. Dan maar een karretje vol huismerken, dat scheelt ook in de portemonnee.

Hoe dan ook, gisteren stond ik bij Super de Boer bij de kassa en een vrouw voor me had een hele kar vol. “Heeft u ook een rocks-pas?”, vroeg de caissière. “Ja, die heb ik wel maar ik ben ‘m vergeten…” zei de vrouw beteuterd. Ze was van het type mens dat er uitzag alsof elk voordeeltje goed kon gebruiken en dat vond ik dan ook wel weer een beetje zielig. Een beetje want ik kon het ook niet laten een geintje van de situatie van te maken.
“Ach”, zei ik, “u mag de mijne wel gebruiken”…
Haar gezicht fleurde op… “Echt?”
Het duurde even tot het 20 cent-stuk viel. Toen realiseerde ze zich dat de rocks-pas een spaarkaart is en dat zij zelf niets aan de spaarpunten zou hebben.
“Ja maar… daar heb ik dan toch niets aan?!”, zei ze verwonderd.
“Ja… eh… het hóeft niet”, zei ik lachend.
De caissière wist ook niet goed waar ze moest kijken.

Almere

Wat ik altijd heel raar vind en ook heel stom: Almere. Niet zozeer het stadje zelf, dat boeit me verder niet, maar vooral de benamingen van alle stadsdelen. Als je over de A6 richting Amsterdam rijdt begint het gesodemieter vlak na Lelystad al en gaat door tot aan de brug naar Muiderberg. Niet alleen is het verwarrend, ik vind het ook lelijk en irritant. Almere-Dorp, Almere-Stad, Almere-Buiten, Almere-Buiten-West(en), Almere Hout, Almere Haven, Almere Dit-en-Dat, Almere-Binnen, Almere-Tussenin, Eremla (Almere-Achterstevoren)… Alwere…

Toen in 1942 die Noordoostpolder droogviel hebben ze dat nog een beetje aardig ingericht met leuke historische aandoende plaatsnamen. Dat kon toch voor Almere ook? Dan wordt zo kunstmatige stad meteen een beetje ingebed in een historische aandoende omgeving, zoals dat voor alle Nederlandse steden geldt. Ze hadden best een stel taalkundigen en historici een hele reeks namen kunnen laten verzinnen en die voorleggen aan het volk.

Er lagen ongetwijfeld zandbanken en andere markeringspunten in het water. Of noem het naar schepen die daar voor de inpoldering zijn gezonken. Wat dan ook, maar gebruik je fantasie en máák er wat van. Al was het maar voor mijn gemoedsrust als ik er langs rij. Het is landschappelijk al zo’n troosteloze bende, verzin dan in elk geval wat leuke naampjes. Daar wordt het wellicht iets minder triest van.

Benzine

Soms vergeet ik wel eens dat een auto niet vanzelf rijdt. Dat is natuurlijk een beetje idioot van me, want ik wéét het verder best, maar het boeit me niet, ik kan me er niet druk om maken. Dat gebeurt pas als er iets mis gaat. En er ging iets mis. Ik ging naar m’n broer, een ritje van ca. 50 kilometer. Ik was de stad nog niet uit of er ging een lampje op het dashboard branden. Maar ik ben dan zo praktisch ingesteld: zolang hij rijdt dan rij ik door, ik zie wel waar het schip strandt.

Het schip strandde op ongeveer 10 kilometer van m’n broer. En ik had geen idee wat er aan de hand was. Ik belde Erik en vertelde hem waar ik ongeveer stond. Een half uurtje later was hij bij me. Hij probeerde te starten en zag onmiddellijk wat er aan de hand was. “Je staat zonder benzine, domme muts!”
Hij had gelijk. Heel dom van me. Gelukkig is Erik zo’n praktisch ingestelde vent, altijd een jerrycan benzine achterin –ik verdenk hem ervan dat hij ook altijd een overlevingspakket en lichtpijlen en zomeer bij zich heeft- en ik kon even later achter hem aan rijden naar zijn huis.

Verder hebben we een vreselijk gezellige avond gehad, met veel drank, foto’s kijken van hun vakantie, babbelen en roddelen. Ik ben blijven slapen en pas laat ’s middags weer naar huis getuft. Ik was halverwege en de auto sputterde. Ik heb de wagen snel aan de kant gezet, pakte m’n mobiele telefoon en belde m’n broer. “Eh Erik… ik ben vergeten te tanken…”

Wilma in Spiegelland

Ik zat er al een hele tijd tegenaan te hikken, maar gisteren moest het toch maar. Als je elke dag opstaat in de spiegel kijkt en er is geen land mee te bezeilen, ook niet na handen vol shampoo, crème-spoeling en conditioner dan is het toch echt tijd voor de kapper. Op zich heb ik geen hekel aan de kapper, maar er gaat zoveel tijd in zitten en het ruikt er altijd zo raar naar chemische haarlak, gel en andersmans haar. Het is geen hobby van me.

Het belangrijkste is altijd de afspraak maken, als die is gemaakt dan moet je wel, dus dan ga je ook. Het is eigenlijk net als bij de tandarts, alhoewel die natuurlijk een veel hogere drempel heeft. Daar heb je een keukentrapje bij nodig. Maar goed, ik kwam bij de kapsalon en wist niet wat ik zag. Ze hadden de hele tent verbouwd, allemaal met strakke, nieuwe kaptafels en accessoires, witte leren stoelen en vrij fel licht. Ik werd er een beetje naar van. Niet leuk. Ik hou daar niet van. Het moet een beetje gezellig zijn, vind ik.

Het ergste waren wel die spiegels. Overal, van ‘t plafond tot de vloer: spiegels. En hoe je ook kijkt, je wordt aldoor, de godganse tijd met jezelf geconfronteerd vanuit de meest vreemde hoeken. En dan ook nog met zo’n verdwijnend Droste-effect. Vreselijk. Ik kreeg ook heel erg medelijden met het personeel dat zichzelf de hele dag moet bekijken. Vooral dat ene meiske met die iets te dikke kont.